ବାଲିଗୁଡ଼ା ରାଜନୀତିରେ ନେତୃତ୍ୱ ଲଢ଼େଇର ଆଗୁଆ ପ୍ରସ୍ତୁତି ! ନିର୍ବାଚନୀ ଚିତ୍ର ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ତଥାପି ନେତା ହେବାକୁ ଆଗୁଆ ଆକାଂକ୍ଷା , ପୁରୁଣା କର୍ମୀଙ୍କ ଅବହେଳା ଓ ନୂଆ ନେତୃତ୍ୱର ଆବିର୍ଭାବକୁ ନେଇ ସାଂଗଠନିକ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚା

ବାଲିଗୁଡ଼ା, (ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ): ରାଜନୀତି ଏମିତି ଏକ କ୍ଷେତ୍ର, ଯେଉଁଠି କେତେବେଳେ କିଏ ନେତୃତ୍ୱର ଦାବିଦାର ହୋଇ ଉଭା ହେବେ, କିଏ ସଂଗଠନରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବେ ଏବଂ କାହାର ରାଜନୈତିକ ଆବିର୍ଭାବ କେଉଁ ସମୟରେ ହେବ, ତାହା ଆକଳନ କରିବା ସହଜ ନୁହେଁ। ତେବେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଜନୀତିରେ ପଦପଦବୀ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ ସଂଗଠନର ମୂଳଦୁଆକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନେତୃତ୍ୱର ଆସନ ହାତେଇବାକୁ ଆଗୁଆ ଉଦ୍ୟମ କରିବା କେତେଦୂର ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ, ତାହାକୁ ନେଇ ଏବେ ବାଲିଗୁଡ଼ା ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ନାନା ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଥିବା ବାଲିଗୁଡ଼ା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ସବୁବେଳେ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଗତିବିଧି ପାଇଁ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଆସିଛି। ଏଠାରେ ଦଳୀୟ ସମୀକରଣ, ନେତୃତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ସମୀକରଣ ଓ ସଂଗଠନର ଶକ୍ତିକୁ ନେଇ ସମୟ ସମୟରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ। ଏବେ ପୁଣି ଥରେ ଏହି ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ ରାଜନୈତିକ ଚଳଚଞ୍ଚଳତା ବଢ଼ିବା ସହ ଆଗାମୀ ଦିନର ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ବାଲିଗୁଡ଼ା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ପୁନର୍ଗଠନ ବା ଡିଲିମିଟେସନ୍ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିନାହିଁ।

ସେହିପରି ଭବିଷ୍ୟତରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ରୂପରେଖା କ’ଣ ହେବ, କେଉଁ ଆସନ କାହା ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ହେବ ଏବଂ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମାରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏବେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନର ରୂପରେଖା ଜଣାପଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ କେତେକଙ୍କ ମନରେ ନେତୃତ୍ୱ ହାସଲ କରିବାର ଆକାଂକ୍ଷା ଜାଗ୍ରତ ହେବାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।

ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଏବେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଘୂରି ବୁଲୁଛି, ଯେଉଁ ଆସନର ଭବିଷ୍ୟତ ସ୍ଥିତି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ, ସେଠାରେ ନେତୃତ୍ୱର ଦାବିଦାର ହେବା ପାଇଁ ଏତେ ତତ୍ପରତା କାହିଁକି? ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ଗ୍ରହଣୀୟତା ବଢ଼ାଇବା ଏବଂ ଦଳୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ସକ୍ରିୟ ରହିବା ଅପେକ୍ଷା ପଦପଦବୀକୁ ନେଇ ଆଗୁଆ ଚିନ୍ତା କରିବା କେତେଦୂର ଉଚିତ, ତାହା ଏବେ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳର ସଂଗଠନ ଗଢ଼ିବା ପଛରେ ଦୀର୍ଘବର୍ଷର ପରିଶ୍ରମ, ତ୍ୟାଗ, ନିଷ୍ଠା ଓ ଅସଂଖ୍ୟ କର୍ମୀଙ୍କ ଅବଦାନ ରହିଥାଏ। ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ହେଉ କିମ୍ବା ଦଳର ସଂଗଠନ ଦୁର୍ବଳ ଥିବା ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ସମୟ ଓ ଶ୍ରମ ଦେଇ ଦଳର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ସଂଗଠନ ପାଇଁ ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ପ୍ରସଙ୍ଗ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କେତେକ ଦଳରେ ନୂଆ ନେତୃତ୍ୱର ଆବିର୍ଭାବ ଓ ନୂଆ ଚେହେରାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି। ଦଳୀୟ ପରିଚୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଅଳ୍ପ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନେତୃତ୍ୱର ଦାବିଦାର ଭାବେ ନିଜକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।

ତେବେ ନୂଆ ପିଢ଼ିକୁ ରାଜନୀତିରେ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ମାତ୍ର ଅଭିଜ୍ଞତା, ସାଂଗଠନିକ ଦକ୍ଷତା, ଜନସମ୍ପର୍କ ଓ ଦଳ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାର ମୂଲ୍ୟାୟନ ନକରି କେବଳ ନୂଆ ପରିଚୟକୁ ନେତୃତ୍ୱର ମାପକାଠି କରାଗଲେ ତାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ବାଲିଗୁଡ଼ା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ ଏବେ କେତେକ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦଳ ଅଦଳବଦଳକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। କିଏ ନିଜ ପୁରୁଣା ଦଳ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦଳରେ ସାମିଲ ହେଉଛନ୍ତି, ତ ଆଉ କିଏ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ ଗଢ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛନ୍ତି। ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦଳ ବଦଳ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିବାବେଳେ ଏହାକୁ ନେଇ କାହାରି ଆପତ୍ତି ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ନୁହେଁ। ହେଲେ ଦଳର ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଦୀର୍ଘଦିନର ଶୁଭେଚ୍ଛୁ ଓ ସମର୍ଥକଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସୂଚନା ନଦେଇ କେତେକ ପଦାଧିକାରୀଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ବ୍ୟୟବହୁଳ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ ହେଉଥିବା ନେଇ ଯେଉଁ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି, ତାହା ସାଂଗଠନିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଦଳୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି। ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଆୟୋଜନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଦଳୀୟ ଅନୁମୋଦନ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସାଧାରଣ କର୍ମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି। କାରଣ, ରାଜନୈତିକ ଦଳ କେବଳ କିଛି ପଦାଧିକାରୀ କିମ୍ବା ନେତାଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ନୁହେଁ। ତାହାର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ତୃଣମୂଳସ୍ତରର କର୍ମୀ ଓ ସାଧାରଣ ସମର୍ଥକ। ସେମାନଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରି କୌଣସି ସଂଗଠନ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଗଢ଼ିପାରିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ବିଚାରର ବିଷୟ। ରାଜନୀତିରେ ନେତୃତ୍ୱ ହାସଲ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ରଖିବାରେ କୌଣସି ଅସ୍ୱାଭାବିକତା ନାହିଁ। ଯୁବପିଢ଼ି ରାଜନୀତିକୁ ଆସିବା ଏବଂ ନୂଆ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହ ସଂଗଠନକୁ ଆଗକୁ ନେବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ମାତ୍ର ନେତୃତ୍ୱ କେବଳ ଗାମୁଛା ପକାଇବା, ମଞ୍ଚରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବା, ଫଟୋ ଉଠାଇବା କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ସକ୍ରିୟତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ।

ବରଂ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟା ସମୟରେ ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା, କର୍ମୀଙ୍କ ସହ ସୁସମ୍ପର୍କ ରଖିବା, ଦଳୀୟ ନୀତି ଓ ଆଦର୍ଶକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଜିତିବା ହିଁ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ। ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଦଳ ପାଇଁ କାମ କରିଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ସହ ନୂଆ ପିଢ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ସୁଯୋଗ ଦେବାରେ ସଂଗଠନର ସନ୍ତୁଳନ ରହିଥାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜନୈତିକ ଚଳଚଞ୍ଚଳତା ଆଗାମୀ ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ସାଂଗଠନିକ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇପାରେ। ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନରେ କେବଳ ନେତାଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ନୁହେଁ, ବରଂ ତୃଣମୂଳସ୍ତରର କର୍ମୀଙ୍କ ସକ୍ରିୟତା, ସମର୍ଥକଙ୍କ ଏକତା, ସ୍ଥାନୀୟ ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ଦଳର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିଥାଏ। ଏଭଳି ସମୟରେ ଦଳ ଭିତରେ ଅସନ୍ତୋଷ, ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ମତଭେଦ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଓ ନୂଆ କର୍ମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ବଢ଼ିଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ନିର୍ବାଚନୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ତେଣୁ ସମୟ ଥାଉ ଥାଉ ଦଳୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ଏଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ସହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ସାଂଗଠନିକ ଏକତା ରକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଶେଷରେ ବାଲିଗୁଡ଼ା ରାଜନୀତିର ସାଧାରଣ କର୍ମୀ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛୁଙ୍କ ମନରେ ଏବେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଙ୍କି ମାରୁଛି, ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ଭବିଷ୍ୟତ ରୂପରେଖା ହିଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ପଦପଦବୀ ପାଇଁ ଏତେ ତରବର କାହିଁକି? ନେତା ହେବାର ଇଚ୍ଛା ରଖିବା ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ନିଷ୍ଠାବାନ କର୍ମୀ ଭାବେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରିବା ଅଧିକ ଜରୁରୀ ନୁହେଁ କି?

ରାଜନୀତିରେ ପଦପଦବୀ ଆଜି ଅଛି, କାଲି ନ ଥାଇ ପାରେ। କିନ୍ତୁ ଲୋକଙ୍କ ଭଲପାଇବା, କର୍ମୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଦଳ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ହିଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ ଗଢ଼ିଥାଏ। ତେଣୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅଭିଳାଷକୁ ପଛରେ ରଖି ସାମୂହିକ ସ୍ୱାର୍ଥ, ସଂଗଠନର ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ହିଁ ଆଜିର ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା। ବାଲିଗୁଡ଼ା ରାଜନୀତି ରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କିଏ କେଉଁ ଭୂମିକାରେ ଉଭା ହେବେ, ତାହା ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ; କିନ୍ତୁ ସଂଗଠନର ଶକ୍ତି ଯେ କେବଳ ନେତାଙ୍କ ନାମରେ ନୁହେଁ, କର୍ମୀଙ୍କ ଏକତାରେ ରହିଛି, ଏହାକୁ ଭୁଲିଗଲେ ଚାଲିବ ନାହିଁ।