ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବ୍ୟାପକ ସହରୀକରଣ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଭ୍ରମଣ ଏବଂ ପରିବେଶଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଡେଙ୍ଗୁ ସଂକ୍ରମଣ ବିସ୍ତାରର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୧୮/୦୫/୨୦୨୬: ଡେଙ୍ଗୁ ଆଉ କେବଳ ଏକ ଋତୁକାଳୀନ ରୋଗ ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ଏହା ଏକ ଦ୍ରୁତ ବିକଶିତ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟ ପାଲଟିଯାଇଛି, ଯାହା ପାଇଁ ସାରା ବର୍ଷ ନିରନ୍ତର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆବଶ୍ୟକ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ମହାମାରୀ ପଦ୍ଧତି, ଦ୍ରୁତ ସହରୀକରଣ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳତା, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଭ୍ରମଣ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଭେକ୍ଟର ଅନୁକୂଳନ ବିଶ୍ୱରେ ଡେଙ୍ଗୁ ସଂକ୍ରମଣ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରସାରଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରୁଛି। ଭାରତରେ ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ଯୋଗୁଁ ଡେଙ୍ଗୁ ସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ ରହିଛି। ଏଥିପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରକୋପ ଚିହ୍ନଟ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ।

ଜାତୀୟ ଡେଙ୍ଗୁ ଦିବସ ୨୦୨୬ ପାଳନ ଅବସରରେ, ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଜେନେରାଲ ମେଡିସିନ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଡେଙ୍ଗୁ ଅପଡେଟ୍ ୨୦୨୬: କ୍ଲିନିକାଲ୍ ଇନସାଇଟ୍ ଏବଂ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଉପରେ ଜାତୀୟ ସିଏମ୍ଇ ଆୟୋଜନ ଅବସରରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ଚିକିତ୍ସକ, ମହାମାରୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାବିତମାନେ ଉପରୋକ୍ତ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦିନିକିଆ ଆଲୋଚନାଚକ୍ରରେ ଡେଙ୍ଗୁ ନିବାରଣ, ନିର୍ଣ୍ଣୟ, ଚିକିତ୍ସା ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଣନୀତି ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ଏହି ଅବସରରେ ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ସିଇଓ ପ୍ରଫେସର (ଡ.) ଆଶୁତୋଷ ବିଶ୍ୱାସଙ୍କ ଭାରତରେ ଡେଙ୍ଗୁର ବର୍ଦ୍ଧିତ ବୋଝକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସକ, ମହାମାରୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଗବେଷକ, ପ୍ରଶାସକ ଏବଂ ସମାଜକୁ ସାମିଲ ପୂର୍ବକ ସମନ୍ୱିତ ପଦ୍ଧତିର ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଥେରାପିର ଅନୁପସ୍ଥିତି ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର ରୋଗ ପ୍ରଗତି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତତା ଯୋଗୁଁ ଡେଙ୍ଗୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଆସୁଛି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବୃତ୍ତିଗତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୟୋଚିତ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ, ମାନକୀକରଣ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ଏବଂ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଡ. ବିଶ୍ୱାସ। ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ଏବଂ ଗବେଷଣା ସହିତ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ଉତ୍କର୍ଷତାକୁ ସମନ୍ୱିତ କରିବାରେ ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଭଳି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ ଡ. ବିଶ୍ବାସ।

ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଡିିନ୍ (ଏକାଡେମିକ) ଡ. ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ପରିଡା, ଏବଂ ମେଡିକାଲ ଅଧୀକ୍ଷକ ଡ. ପ୍ରଭାସ ରଞ୍ଜନ ତ୍ରିପାଠୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।
ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମେଡିସିନ୍ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ତଥା ଆୟୋଜନ କମିଟି ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଡ. ରଶ୍ମି ରଞ୍ଜନ ମହାନ୍ତି, ଡେଙ୍ଗୁ ଚିକିତ୍ସାରେ ବିକଶିତ ହେଉଥିବା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଅବଗତ ରହିବା ପାଇଁ ଏପରି ନିରନ୍ତର ଡାକ୍ତରୀ ଶିକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଆୟୋଜନ କମିଟି ସଂଗଠନ ସମ୍ପାଦକ ତଥା ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମେଡିସିନ୍ ବିଭାଗର ସହଯୋଗୀ ପ୍ରଫେସର ଡ. ଦେବାନନ୍ଦ ସାହୁଙ୍କ ଦ୍ଵାରା
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଦକ୍ଷତାର ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା।
ଉଦଘାଟନୀ ସମାରୋହରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (ଡବ୍ଲ୍ୟୁଏଚଓ)ର ପୂର୍ବତନ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରାମର୍ଶଦାତା ଡ. ଏ. ପି. ଦାଶ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ମହାମାରୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଭେକ୍ଟର-ବାହିତ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଡ.ଦାଶ ବିଶ୍ୱ ଡେଙ୍ଗୁ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଭିଭାଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଡେଙ୍ଗୁ ସଂକ୍ରମଣର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ମହାମାରୀ, ଗୁରୁତର ରୋଗ ଢାଞ୍ଚାର ଉଦୟ ଏବଂ ଆର୍ବୋଭାଇରାଲ୍ ରୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା।

ଡେଙ୍ଗୁ ଭଳି ଭେକ୍ଟର-ବାହିତ ରୋଗର ମୁକାବିଲାରେ ରୋଗ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଗବେଷଣା ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ-ମୁଖୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ରଣନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିଭାଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଆରଏମଆରସି, ଭୁବନେଶ୍ୱର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ଆଇସିଏମ୍ଆର, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଏଡିଜି, ଡ. ସଂଘମିତ୍ରା ପତି। ଡେଙ୍ଗୁ ସଂକ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ଉପୁଜିଥିବା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକୁ ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ପ୍ରମାଣ-ଆଧାରିତ ନୀତିନିର୍ଦ୍ଧାରଣ, ଗବେଷଣା ସହଯୋଗ ଏବଂ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଡ. ପତି।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଅତିରିକ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧିକାରୀ, ଜାତୀୟ ଭେକ୍ଟର-ବାହିତ ରୋଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଓଡ଼ିଶା, ଡ. ଶୁଭାଶିଷ ମହାନ୍ତି, ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ମହାମାରୀ ଏବଂ ଡେଙ୍ଗୁର ଭାର ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ସୂଚନା ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାରତ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମିଳିତ ଭାବରେ ଜଳବାୟୁ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ରୋଗ ନିରୀକ୍ଷଣ, ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, ପରୀକ୍ଷାଗାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଆନ୍ତଃଶାଖାଗତ ଗବେଷଣା ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।
ଜାତୀୟ ଡେଙ୍ଗୁ ଦିବସ ପାଳନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଥିଲା ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଓପିଡିରେ ଆୟୋଜିତ ଜନସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ। ଫ୍ୟାକଲ୍ଟି ସଦସ୍ୟ, ରେସିଡେଣ୍ଟ ଡାକ୍ତର, ନର୍ସିଂ ଅଫିସର ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କର୍ମୀମାନେ ରୋଗୀ ଏବଂ ଆଟେଣ୍ଡାଣ୍ଟଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ଡେଙ୍ଗୁ ଜ୍ୱରର ଲକ୍ଷଣ, ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ସତର୍କତା ସୂଚକ ଏବଂ ମଶା ପ୍ରଜନନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧକ ପଦକ୍ଷେପ ବିଷୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ।ଏଡିସ୍ ମଶାର ପ୍ରଜନନ ଅଭ୍ୟାସ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୁରକ୍ଷାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା-ଖୋଜିବା ଆଚରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷାଗତ ଲିଫଲେଟ୍ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା।